Kratkoročni i Dugoročni Rizici Carskog Reza – Trudnoća i Zdravlje

0

Ginekolog akušer o porodjaju carski rez, iskustvima i kratkoročnim i dugoročnim rizicima carskog reza za majku i dete.

Carski rez je danas sigurna operacija, kod koje se ne očekuju postoperativne komplikacije .  

Mnoge žene misle da je to alternativni put da prespavaju porođaj. Ne znaju da će sutradan kada se probude rana posle carskog reza da ih boli još tri dana i to više nego što boli sve ono što se dešava tokom prirodnog porođaja  .

Strah od porođaja je povezan sa bolom, a sve zajedno stvara panično stanje, pa mnoge žene misle da će ih carski rez spasti od bola i nelagodnosti. Ne znaju da je to klasična abdominalna hirurgija koja nosi sve komplikacije i rizike kao i svaka druga operacija u trbuhu.

Posle carskog reza postoji mogućnost infekcije, gnojenja rane, poremećaja rada creva, što zahteva ponovno otvaranje trbušne duplje. Poznato je da se nijedna operacija ne komplikuje kao carski rez. Statistika pokazuje da na 10.000-15.000 porođaja tragično završava  jedna žena. Mi smo negede između, na 13.000 porođaja tragično završava  jedna žena, a najčešći uzrok je iskrvarenje koje je uglavnom povezano sa komplikacijama koje nastaju posle carskog reza.

U Srbiji se godišnje obavi oko 70.000 porođaja, a čak četvrtina se završi carskim rezom. Iz godine u godinu broj ovih intervencija raste. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, tokom 2015. godine obavljeno je 17.739 carskih rezova, a 2008. godine – 13.363. Stručnjaci smatraju da je 25 odsto porođaja, koliko se obavi carskim rezom mnogo, i da bi trebalo da ih bude bar za 10 odsto manje.

kratkorocni-i-dugorocni-rizici-carskog-reza-clanak-1

Osim žena koje iz medicinskih indikacija moraju da se porode carskim rezom, u prilog povećanom broju ovih intervencija ide činjenica da akušeri sve više izbegavaju vaginalne porođaje u kojima se zahteva ekstrakcija ili okret kod karličnog položaja bebe, i takve trudnoće se završavaju hirurškim putem.

Nedavna ispitivanja koja su rađena u svetu, pokazala su da su deca koja su rođena carskim rezom koji nije bio neophodan, zbog činjenice da ne prolaze normalni porođajni kanal, mnogo podložnija respiratornim infekcijama, astmi i drugim raznim komplikacijama disajnih organa nakon porođaja. Ovo su podaci koji su izneti na evropskom Kongresu perinatalne medicine uz napomenu da 35 od 1.000 beba koje su rođene carskim rezom ima problem sa disanjem, dok se to dešava kod pet od 1.000 beba rođenih prirodnim putem.

Istraživanja su pokazala da se čak dve trećine porođaja obavlja u nekoj vrsti anestezije – 50 odsto u epiduralnoj, a 25 odsto carskim rezom. Dakle, samo 25 odsto naših trudnica se porađa prirodno, bez anestezije.

*  U nekim zapadnoevropskim zemljama postoji ekonomska cena carskog reza, i ona je visoka da bi, na neki način, odbila pacijente da tome pribegavaju.

Kratkoročni rizici carskog reza

Kratkoročni   rizici carskog reza za majku su:

  • infekcija rane
  • infekcija sluznice materice (endometritis) koja može prouzrokovati povišenu temperaturu, bol u materici te neoprijatan iscedak ili obilno krvarenje
  • krvni ugrušci (tromboza) u nogama koji mogu biti opasni ako se dio ugruška otkine i ode u pluća gde nastane plućna embolija
  • obilno krvarenje, uz povećanu mogućnost transfuzije krvi
  • oštećenje mokraćne bešike  ili mokraćnog kanala (uretre – cevčice koja spaja bubreg i mokraćnu bešiku  ), što može zahtevati dalje operacije
  • povećane stope mortaliteta za majke
  • duži boravak u porodilištu nakon porođaja zbog komplikacija, te učestalije stope ponovne hospitalizacije

Međutim, nedavne promene prakse pri carskom rezu trebale bi da rezultiraju ređim infekcijama. Ginekolozi sada ženama daju jednokratnu dozu antibiotika pre same operaciju, čime se mogućnost razvijanja infekcije značajnije smanjuje nego kada se antibiotik primi nakon operacije.

Aspiracija

Ako ipak dođe do carskog reza pod opštom anestezijom, postoji opasnost da povratite tokom operacije. U tom slučaju moguće je da hrana i tekučnost iz Vašeg želudca dođu do pluća. To nazivamo aspiracijom.

Aspiracija može dovesti do potencijalno ozbiljne upale pluća, zvane aspiracijska pneumonija.
Unos hrane tokom porođaja može povećati količinu hrane i tečnosti u Vašem želudcu, a time i rizik od aspiracije u slučaju da vam je potreban hitan carski rez.

Postoji li povećana verovatnoća  da će Vam biti potreban carski rez, pijenje izotoničnih pića (koja imaju istu koncentraciju soli i šećera kao ljudsko telo) može Vas opskrbiti energijom bez punjenja želuca.

Kratkoročni   rizici carskog reza za dete su:

Nije dokazano da carski rez povećava ili smanjuje rizik od razvoja ozbiljnih komplikacija kod bebe, npr.oštećenja nerava u vratu i rukama, krvarenja unutar lobanje, cerebralne paralize ili smrti. Ove su komplikacije veoma retke i javljaju se u manje od 2 na 1000 djece.

Katkad se bebina koža zareže pri rezanju materice. To se dogodi u 2 na 100 beba rođenih carskim rezom, no najčešće zaraste bez trajnih posljedica.

Zbog toga što anestezija prelazi preko posteljice, bebe rođene carskim rezom budu uspavanije nakon porođaja pa češće razviju žuticu. Imajte na umu da lekovi koje primite venski utiču na detetovu porođajnu težinu, i samim time nakon porođaja može izgubiti više na težini.

Poteškoće s disanjem

Najčešći su problem kod beba rođenih carskim rezom poteškoće s disanjem, iako se to uglavnom događa u beba rođenih prije termina. Kod beba rođenih u 39. nedelji trudnoće  ili nakon nje ovaj je rizik gotovo jednak kao i kod vaginalnog porođaja.

Neposredno nakon porođaja i u prvim danima života Vaša beba može disati izuzetno brzo. To se naziva tranzitnom tahipnejom. Većina se novorođenčadi s tranzitnom tahipnejom u potpunosti oporavi nakon dva do tri dana.

Ako sumnjate na poteškoće u disanju u svoje bebe, odmah posetite pedijatra. Možda će biti potrebna terapija kiseonikom.

kratkorocni-i-dugorocni-rizici-carskog-reza-clanak-2

Dugoročni rizici carskog reza

Carski rez sa sobom nosi i mnoge dugoročne rizike za majku i za dete, ali  kad se žena nagovara ili kada se nastoji opravdati carski rez, retko se govori o tome što ta operacija sa sobom nosi kao dugoročne rizike.

Naravno, ako je carski rez zdravstveno opravdan (Svetska zdravstvena organizacija i stručne organizacije uglavnom su saglasne da otprilike 10-15% porođaja treba dovršiti carskim rezom), onda su kratkoročne prednosti važnije od dugoročnih rizika.

Svaka bi žena trebala znati šta carski rez za nju i njeno dete znači ne samo u periodu nakon porođaja nego i u mesecima i godinama nakon njega, sa naglaskom na rizike za naredne trudnoće (posebno ako planira veliku porodicu). Iako je većina komplikacija retka, treba ih znati I svakako imati na umu i znati da se rizici povećavaju s većim brojem porođaja carskim rezom.

Rizici carskog reza za naredne trudnoće:

  • povećana stopa spontanih pobačaja u narednim trudnoćama, posebno ako se plod ugnezdi u području ožiljka od carskog reza
  • povećana mogućnost  vanmaternične trudnoće
  • povećani rizik za komplikacije u narednim trudnoćama, poput prevremena porođaja, niske porođajne težine deteta i zastoja u rastu
  • povećan rizik smrti ploda
  • povećan rizik za probleme sa posteljicom, poput abrupcije placente (kad se posteljica prevremeno odlubi od zida materice), placente previje (kad posteljica pokriva izlaz iz materice, potpuno ili delimično), placente accrete (kad posteljica uraste u tkivo materice, katkad i na druge organe). Kod žene s već sprovedenim carskim rezom ti su problemi teži nego kod  žene bez prethodnih carskih rezova
  • s obzirom na češće probleme s posteljicom, postoji i veći rizik od histerektomije (odstranjivanje materice)
  • pojava  priraslica, što otežava eventualne naredne porođaje carskim rezom
  • povećane šanse za rupturu materice u narednim trudnoćama i porođajima (vaginalni porođaj ili ponovljeni carski rez)

Dugoročni rizici carskog reza za ženu su:

  • sekundarna neplodnost (problemi s plodnosti u narednim trudnoćama)
  • bol u karlici ili trbušnoj šupljini, učestalije infekcije karlice i trbušne šupljine
  • inkontinencija (sposobnost zadržavanja mokraće, koja je jednako učestala kao kod vaginalnih porođaja, ne manje)
  • pojava priraslica, koje su vrlo česte kod carskih rezova (posebno nakon većeg broja carskih rezova). Priraslice mogu prouzrokovati bol u karlici ili trbušnoj šupljini, opstrukciju creva i neplodnost
  • s obzirom na to da, statistički, žene koje su rodile carskim rezom ređe doje, zakinute su za prednosti dojenja za njihovo zdravlje (smanjenje stope raka dojke, jajnika)

Dugoročni rizici carskog reza za dete su:

  • učestalija pojava autoimunih bolesti, poput dijabetesa tipa 1 i celijakije*
  • učestalija pojava astme i drugih respiratornih bolesti*
  • učestalija pojava alergija

* ti su rizici povezani s činjenicom da porođajem carskim rezom detetova creva ne kolonizuju majčine bakterije, nego bolničke. U nekim od vodećih porodilišta u Evropi uvodi se mogućnost  „sađenja” majčinih bakterija tokom carskog reza, odnosno premazivanje deteta sadržajem majčine vagine ,  imitirajući prirodni porođajni put.

Carski rez može biti nužan u slučaju intervencije kojom se spašava život i majci i bebi, ali njegovo preterano korištenje bez potrebe prilično je zabrinjavajuće.

Share.

About Author

Comments are closed.