Priprema za Vaginalni Porodjaj Nakon Carskog Reza – Trudnoća i Zdravlje

0

Može li svaka trudnica nakon carskog reza sledeći put imati vaginalni porodjaj, kada je to moguće a kada ne?

Termin, tj. skraćenica VBAC dolazi od engleskih reči Vaginal Birth After Cesarean, a označava uspešan vaginalni porođaj kod žene koja je prethodno rodila carskim rezom.

Može li, odnosno sme li svaka trudnica vaginalno  da rodi nakon carskog reza?

Odgovor na najčešće postavljano pitanje je  – NE !

Štaviše, sam termin VBAC je novijeg datuma, jer su nekada sve trudnice koje su jednom rodile na carski svaki sledeći put rodile takođe na carski. Pokazalo se, međutim, kako to nije nužno, odnosno kako se u razmatranju o načinu porođaja iza prethodnog porođaja carskim rezom treba uzeti u obzir više momenata. Sama želja trudnice za vaginalnim porođajem nikako nije od presudne važnosti, ali se treba uzeti u obzir.

Do 1988. godine bilo je samo do 3% vaginalnih porođaja u slučajevima kad je žena imala prvi porođaj pomoću carskoga reza. Pošto je u Americi u to vreme bilo čak 25 % dece rođeno carskim rezom, američki Nacionalni institut za zdravlje zajedno s američkim ginekolozima počeo je da podstiče  dokore da majkama dozvole vaginalni porođaj uprkos tome što su već imale carski rez.

Da se ginekolog odluči pokušati  vaginalni porođaj kod žene koja je pre toga rodila pomoću carskoga reza, zavisi od mnoštva različitih faktora. Ako je s takvim odlukama imao uglavnom loša iskustva, može se dogoditi da neće majci preporučiti takav način porođaja . Na odluku   će uticati  i razlog zbog koga je kod prvog porođaja odbačen vaginalni način i bio potreban carski rez.

O tome kakav način porođaja će se dogoditi još uvek odlučuje doktor nakon što je analizirao tok prethodnihih porođaja pacijentkinje i na temelju toga zaključio koliki je njen rizik u slučaju da se sada izvede vaginalni porođaj. 

Doktor će pretpostavljati da će vaginalni porođaj po svojoj  verovatnoći biti manje uspešan za žene koje imaju više od 90 kg, kao i za žene starije od 35 godina. Uspješnost vaginalnoga porodjaja  zavisi i od veličine i težine deteta. Kod veće novorođenčadi vaginalni porodjaj nakon carskog reza predstavlja veći rizik i ne preporučuje se.

Ukoliko je žena imala jednom pre vaginalni porođaj, verovatnoća za uspešnost još jednoga vaginalnoga porođaja nakon carskoga reza iznosi 89 %.

U slučaju da je nakon carskog reza sledio vaginalni porođaj, vjerojatnost uspešnoga ponovnog  vaginalnoga porođaja iznosi 93 % .

priprema-za-vaginalni-porodjaj-nakon-carskog-reza-clanak-1

Sada važi već dosta ustaljena praksa da svakoj trudnici doktori pod određenim uslovima dozvole probni vaginalni porođaj (TOLAC – trial of labor after cesarean), a tek u slučaju ako pri tome dođe do komplikacija, ponovo se izvede carski rez.

Uz adekvatnu pripremu i edukaciju veliki broj onih koje se odluče za VBAC, uspevaju da ga i ostvare.  Čak 70 % žena, koje za sobom imaju porođaj pomoću carskog reza, a pri sledećem porođaju požele vaginalni porođaj, takav porođaj obave s uspehom.

Brojne mame žele nakon carskog reza kod prvog djeteta da drugi porodjaj  bude potpuno prirodan. Ovo je u suštini moguće jer često se dešava da mame rode drugo dete vaginalno nakon carskog reza, ali postoje važni preduslovi koji moraju biti ispunjeni.

VBAC može biti siguran mogući način porođaja kod trudnica:

  • Kod kojih je prethodni carski rez učinjen poprečnim rezom na bazi uterusa (engl. „low transverse incision“, što je ujedno i najčešći način izvođenja carskog reza),
  • Da je vremenski period između porođaja bar 2 do 2,5 godine.
  • Ako ste Vi i beba  zdrave i trudnoća napreduje normalno
  • Razlog  za pređašnji  carski rez nije faktor koji se ponavlja u ovoj trudnoći
  • Kod kojih  porođaj  počinje  na ili pre očekivanog datuma porođaja
  • Koje su  prethodno imale uspešan  vaginalni porođaj
  • Kod kojih ne postoji suženje karlice ili njen izmenjen oblik.
  • Kod kojih nije bilo operacija na materici.
  • Kod kojih ne postoje bolesti ili stanja koja povećavaju opasnost od vaginalnog porođaja.
  • Kod kojih ne postoje stanja koja sada ugrožavaju

Šanse za uspešan VBAC su niže ako  :

  • Vaša se trudnoća nastavi i nakon očekivanog datuma porođaja
  • Imate neobično veliku bebu – sumnja  na fetalnu makrosomiju
  • Vi ste imali dva ili više carskih rezova

Vi niste kandidat za VBAC ako ste imali  rupturu materice tokom prethodne trudnoće.

Trebali biste što ranije stupiti u kontakt sa klinikom u kojoj planirate porođaj i sa njima dogovoriti detalje i mogućnosti I  ispitati fizičku spremnost.Tokom razgovora je potrebno razmotriti sve mogućnosti i sve ono što je važno zbog ranijeg carskog reza. Posebno je bitno dogovoriti eventualne indukcije i anestezije.

Bitno je naglasiti da bi se VBAC porođaj, kako bi se izbegli potencijalni rizici, idealno trebao odvijati potpuno spontano i prirodno, bez uplitanja medikamenata.

Prednosti vaginalnog porođaja pred ponovljenim carskim rezom su medicinske i psihičke, kako za majku, tako i za dete.

U medicinske prednosti ubrajamo:

  • smanjenje mortaliteta majki (ponovljeni carski rez je rizičniji od VBAC-a, nema traume za organizam koja ide uz abdominalnu operaciju)
  • prevencije infekcija i krvarenja (manja je mogućnost krvarenja i infekcije u odnosu na carski rez)
  • prevencije povreda urotrakta i unutarnjih organa (manja je mogućnost daljih komplikacija koje su češće uz carski rez, ozlede creva i/ili mokraćne bešike i drugo)
  • prevencija histerektomije
  • brži je oporavak iza porođaja i
  • veća je mogućnost ostvarivanja više trudnoća u budućnosti.

Kad govorimo o psihičkim prednostima VBAC-a radi se o :

  • izbegavanju psihičkih komplikacija kod majki (nesanica, zabrinutost, osjećaj nemoći, krivice  zbog nemogućnosti vaginalnog prođaja)
  • mogućnost kontakta s novorođenčetom tek nakon porođaja (bonding)
  • manja verovatnoća posle porođajne depresije  i posttraumatskog stresa koji može dovesti do kliničke depresije
  • mogućnost prisustvovanja partnera na porođaju što ženi daje osećaj sigurnosti.
  • smanjena verovatnoća seksualnih problema nakon porođaja

priprema-za-vaginalni-porodjaj-nakon-carskog-reza-clanak-2

Pokazalo se kako se VBAC ostvari u 60 % – 80 % trudnica  kod  kojih se i razmišlja o ovom načinu porođaja. 

Kod ostalih 15% trudnica koje su kandidati za VBAC pojavi se potreba za hitnim operativnom dovršetkom porođaja, zbog situacija koje uključuju:

  • rupturu maternice tokom vaginalnog porođaja,
  • ekscesivan, prekomeran gubitak krvi kod majke tokom porođaja i/ili razvoj infekcije,
  • razvoj poremećaja u zgrušavanju krvi i
  • veliku verovatnoću za vađenjem materice nakon  porođaja.

Naravno, postoje i neki rizici na koje treba pripaziti u slučaju VBAC-a.   Čak iako nema prepreka za vaginalni porođaj nakon porođaja, postoji rizik (manji od 1%) da dođe do rupture, odnosno prskanja materice na mestu ožiljka od prethodne operacije. Takva komplikacija ugrožava život i vas i vaše bebe, može dovesti do veoma obilnih krvarenja i nedostatka kiseonika za bebu dok je još u vašem stomaku.  Ruptura materice je doduše retka, ali vrlo ozbiljna komplikacija. Ona može dovesti do histerektomije, ozlede mokraćnih puteva, ozlede na mozgu deteta zbog nedostatka kiseonika, do hitne transfuzije, upale materice ili čak tragičnog kraja majke ili deteta. Uzrok pucanja materice može biti trauma, veličina deteta ili multipla trudnoća (blizanci, trojke,…). Danas se smatra da ukoliko je trudnica imala prethodni carski rez, ne indukuje se porođaj, a treba biti veoma obazriv sa stimulacijom sintocinonom u vaginalnom porođaju. Novije studije ukazuju da je bolje uraditi planirani carski rez kod prethodnog porođaja carskim rezom, nego dočekati da se trudnica izdilatira preko 6-7 cm, te da se onda ide na hitan carski rez.

O svemu rečenom sa trudnicom treba razgovarati (koliko god je puta potrebno) i dogovorno se odlučiti za način porođaja. Naravno, ako nema drugih momenata koji apsolutno diktiraju tačno određeni način porođaja, što takođe trudnici treba razumljivo objasniti.

Kod VBAC-a je vrlo bitna adekvatna priprema porodilje u trudnoći. Majke koje žele roditi vaginalno nakon prethodnog carskog reza, obično imaju snažan osećaj da nisu sposobne roditi svoje dete, da je priroda kod njih “zakazala”, a često se javlja i osećaj da nisu “dovoljno dobre majke” jer su rodile carskim rezom, javlja se niz komplikacija sa dojenjem jer mleko u nekim slučajevima dođe nešto kasnije itd.

U takvim situacijama, potrebno je razviti vezu i dobru komunikaciju s majkom kako bi ostavila iskustvo prethodnog porođaja iza sebe i krenula u pripremu za nadolazeći porođaj koji će biti sasvim novo i drugačije iskustvoPorodilja pre svega mora osećati da ona to može, da je njeno telo sposobno roditi vaginalno, uprkos  suprotnom iskustvu prethodnog porođaja.

Ako ste izabrali VBAC, Vaš prenatalni nadzor će biti isto kao briga koju bi primili tokom bilo koje  druge zdrave trudnoće.

Kad krene porođaj,  sledi  isti postupak kao i  za svaku ženu koja očekuje da se porodi vaginalno – iako će Vas i Vašu beba češće  pratiti tokom porođaja. Vaš ginekolog će biti spreman  da učini  carski rez ponovo ako bude potrebno.

Share.

About Author

Comments are closed.