Upala pluća kod dece (pneumonija) je jedna od najčešćih i najznačajnijih infekcija donjih disajnih puteva. Iako se može javiti u svim uzrastima, najčešće pogađa decu mlađu od 7 godina, posebno onu u kolektivima (vrtići, škole).
Upala pluća kod dece – Najčešći izazivači upale pluća po uzrastu
- Dojenčad i mala deca (do 2 godine): najčešći uzročnici su virusi – respiratorni sincicijalni virus (RSV), virus gripa, parainfluenca, adenovirus.
- Predškolski uzrast (2–5 godina): bakterije postaju češći uzročnici, posebno,Streptococcus pneumoniae (pneumokok).
- Školski uzrast (5–7 godina): pored klasičnih bakterija, javljaju se atipični uzročnici – Mycoplasma pneumoniae.
Podela upala pluća
- Virusne pneumonije: češće kod mlađe dece, blaži tok, ali zahtevaju praćenje.
- Bakterijske pneumonije: nagli početak, visoka temperatura, izražen kašalj i teži simptomi.
- Atipične pneumonije: blaži simptomi, dugotrajan kašalj, često bez visoke temperature.
- Lobarna bronhopneumonija: lobarna zahvata ceo režanj pluća, dok bronhopneumonija zahvata više manjih žarišta.
Klinička slika upale pluća kod dece
Simptomi mogu biti nespecifični, što otežava roditeljima da prepoznaju bolest:
- Visoka temperatura (često preko 39 °C).
- Uporan kašalj – suv ili produktivan.
- Ubrzano i otežano disanje, uvlačenje međurebarnog prostora.
- Bol u grudima ili trbuhu.
- Gubitak apetita, povraćanje, umor.
- Kod male dece, pneumonija se ponekad manifestuje samo temperaturom i opštom slabošću, bez izraženog kašlja.
Kako se postavlja dijagnoza upale pluća
Najčešće se dijagnoza postavlja na osnovu kliničke slike, fizikalnog pregleda, ponekada je za potvrdu dijagnoze potrebno uraditi i rendgenski snimak pluća, a laboratorijske analize pomažu da se razlikuje virusna od bakterijske upale. Kod dece je važno brzo reagovati, jer se stanje može naglo pogoršati.
Lečenje upale pluća kod dece
- Virusne pneumonije: simptomatsko lečenje – snižavanje temperature, hidracija, odmor.
- Bakterijske pneumonije: antibiotici prema preporuci pedijatra.
Podrška: inhalacije, kiseonik kod težih oblika, hospitalizacija ako dete ima izražene tegobe.
Trajanje oporavka
- Blaži oblici: 7–10 dana.
- Teži oblici: 2–3 nedelje.
- Potpuni oporavak pluća može trajati i duže, pa se savetuje kontrola kod pedijatra nakon izlečenja.
Izliv na plućima (pleuralni izlivi)
Pleuralni izliv se javlja kada se tečnost nakupi između pluća i grudnog zida.
- Učestalost: češći kod bakterijskih pneumonija, posebno pneumokoknih.
- Manifestacija: bol u grudima, otežano disanje, asimetrično širenje grudnog koša.
- Lečenje: zavisi od količine tečnosti – manji izlivi se povlače uz antibiotike, dok veći zahtevaju drenažu u bolnici.
Kada se javiti lekaru
Roditelji treba da potraže pomoć pedijatra ako dete ima:
- Visoku temperaturu koja traje duže od 3 dana.
- Ubrzano disanje, uvlačenje grudnog koša ili plavičaste usne.
- Odbijanje hrane i tečnosti, pospanost.
- Bol u grudima ili trbuhu.
- Osip ili neuobičajene simptome uz temperaturu.
Zaključak
Upala pluća kod dece do 7 godina je ozbiljna infekcija, ali uz pravovremeno prepoznavanje i lečenje prognoza je dobra. Najvažnije je da roditelji obrate pažnju na disanje, temperaturu i opšte stanje deteta, te da se na vreme obrate pedijatru.
