Karlični položaj bebe i porođaj je izazov za mamu, bebu i akušera. Karlični položaj bebe je vid uzdužnog položaja u kome plod prednjači karlicom.
Porođaj u karličnoj prezentaciji praćen je većim brojem komplikacija. Takođe, i povećanim perinatalnim mortalitetom i morbiditetom. Incidenca karlične prezentacije u porođaju je između 3 i 4 %.
Karlični položaj bebe i porođaj
Vrlo često se tokom drugog i trećeg tromesečja normalne trudnoće može opaziti fetus u karličnom položaju, nakon čega obično usledi fiziološki okret na glavicu.
Koji su najčešći uzroci karličnog položaja bebe?
Najčeći uzroci su:
- veći broj beba
- polihidramnion (povećana količina plodove vode)
- sužena karlica
- uterusne anomalije
- tumori karlice (cervikalno smešteni miomi)
- hidrocefalija i druge razvojne anomalije ploda
- prethodni porođaj sa karličnom prezentacijom
- nisko usađena posteljica – placenta praevia
- prevremeni porođaj, posebno pre 32 nedelje
- kratak pupčanik
Kakav može biti karlični položaj bebe?
Karlična prezentacija ploda moze biti:
- Beba prednjači karlicom i obema nogama koje su savijene u kukovima i kolenima, a pete su usko priljubljene uz trticu.
- Može biti trtična, kolena i nožna.
- Trtična. Beba prednjači karlicom sa nogicama savijenim u kukovima i ispruženim uz trup.
- Beba prednjači kolenima.
- Nožna. Beba prednjači nogicama.
Kako se postavlja dijagnoza karličnog položaja bebe?
Može se postaviti spoljašnjim akušerskim pregledom (Leopoldovim hvatovima), unutrašnjim akušerskim pregledom, i ultrazvučnim pregledom.
Koji su rizici karličnog položaja bebe?
Porođaj u karličnoj prezentaciji praćen je većim rizikom i za majku i za plod. Karlica je u poređenju sa glavicom manjeg obima, mekša i neposredno se nastavlja na telo. Pa zato slabije pritiska na grlić te je manje pokretna.
Rizik za majku
-primarna ili sekundarna slabost trudova
-povreda grlića, vagine, međice i mokraćne bešike
-veći broj operativno završenih porođaja – carskim rezom
Rizik za plod
-povrede tokom porođaja (intrakranijalnih struktura, kičmene moždine, larinksa, jetre i slezine)
-povećan perinatalni mortalitet
Najčešća komplikacija karličnog položaja je ispadanje pupčanika jer karlica ploda često ne zatvori u potpunosti karlični ulaz.
Najveća dilema ginekologa je odluka da li se upustiti u vaginalni porođaj ili porođaj završiti operativnim putem – carskim rezom.
Porođaj kod karličnog položaja bebe
Mehanizam porođaja karakterišu 3 rotacije. Rotacija karlice ploda, rotacija ramena i rotacija fetalne glavice.
Pre pojave kontrakcija karlica ploda se nalazi u neangažovanom položaju, nad ulazom u malu karlicu. Tek pojavom redovnih kontrakcija karlica se crtom kukova , tj svojim najdužim promerom (udaljenost između kukova) angažuje i namešta u poprečni ili lako kosi položaj. U porođajnom kanalu ona vrši unutrašnju rotaciju. U sredini karlice postavlja se u kosi a na izlazu karlice u pravi promer. Ispod simfize se prvo rađa prednja trtica. Sve do karličnog grebena. Beba se njome oslanja o donju ivicu simfize i savija naviše. Pa se preko međice rađa i zadnja trtica. Pre nego što ramena stupe u karlični ulaz, obe trtice vrše spoljnu rotaciju. Pa se trup rađa tako što leđa izlaze ispod simfize. U to vreme u karlični ulaz stupaju ramena ploda. Ona prolazeći kroz malu karlicu vrše unutrašnju rotaciju i na izlasku iz porođajnog kanala se nalaze u pravom prečniku. Prvo se rađa prednje a potom i zadnje rame. Zatim izlazi vrat a potom i glavica bebe. Ona se sa suturom sagitalis na ulazu u karlicu nalazi u poprečnom prečniku i vršeći unutrašnju rotaciju na izlasku iz karlice nalazi se u pravom prečniku. Tada se glava subokcipitalnim delom oslanja o donju ivicu simfize i defleksijom se rađaju brada, lice , čelo i potiljak.
Koji su uslovi za karlični porođaj?
- Obavezno je prisustvo ginekologa na porođaju
- Kontantan CTG monitoring
- Dilatacija mora biti kompletna
- Neophodno je učiniti epiziotomiju
- Neophodno je prisustvo asistenta (treće ruke)
Koji su problemi kod vaginalnog porođaja?
- Rađanje prvo mekih delova ploda, a potom glavice može dovesti do kompresije pupčanika i posledične hipoksije.
- Prolaps pupčanika ili zaostala ručica.
- Hiperekstenzija glavice može dovesti do oštećenja cervikalnog dela kičme.
Kada se preporučuje Carski rez?
- Krupnog ploda
- Sužene karlice
- IUGR (intrauterini zastoj u rastu)
- Smrt fetusa u prethodnoj trudnoći
- Hiperekstenzija glave
- Trudnoća nastala postupkom IVF
- Kada od rupture vodenjaka prođe duže od 12 h
Ostaje večita dilema vezana za odluku o načinu završetka porođaja. Vaginalni porođaj ili carski rez. Pre odluke o pokušaju vaginalnog porođaja trebalo bi proceniti glavne elemente porođaja. Porođajni kanal, porođajni objekat i porođajne snage. Od neprocenjive važnosti je znanje i iskustvo ginekologa koji vodi porođaj. Vaginalni porođaj u karličnoj prezentaciji može se dopustiti samo u slučaju dobre fetalne kondicije i zrelosti. Zatim regularnih kontrakcija, dobrih mera karlice. Takođe i kad ne postoji sumnja na cefalopelvičnu disproporciju.
